GoedgekeurdRaad van State (ABRvS)meervoudige kamerWaardedalingHoger beroep: uitspraak bevestigd

ECLI:NL:RVS:2024:4489

Raad van State (ABRvS) · 6 november 2024 · meervoudige kamer · Hoger beroep

ABRvS 6 november 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4489

Samenvatting

RedactioneelGoedgekeurd

Het IMG wees een aanvraag om vergoeding van waardedaling van een woning in Wildervank af omdat het postcodegebied buiten het waardedalingsgebied ligt. De eigenaar betoogde dat de afbakening onredelijk is en het gebied van het bewijsvermoeden moet volgen. De Afdeling acht de afbakening volgens het model van Atlas aanvaardbaar, ziet geen bijzondere omstandigheden en bevestigt de uitspraak.

Citaat (regel 50)

“24. Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd.”

Naar regel 50 in de uitspraak

Op rechtspraak.nl Gebruik deze uitspraak in mijn zienswijze Trilling op mijn adres Correctie melden

Samenvatting en labels zijn redactioneel; de uitspraak zelf is leidend.

Feiten uit de uitspraak

Onderwerp
- Waardedaling
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 21)
  “2. [appellant] heeft op 27 april 2021 een aanvraag om vergoeding voor de waardedaling van de woning ingediend.”
  Naar regel 21 in de uitspraak
Kwesties
- Bewijsvermoeden
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 37, r.o. 13)
  “Het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW ziet op fysieke schade en niet op schade die bestaat uit achtergebleven waardeontwikkeling wegens ligging in het risicogebied.”
  Naar regel 37 in de uitspraak
- Overig
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 38, r.o. 14)
  “Dat betekent dat het Instituut mag uitgaan van een aaneengesloten risicogebied dat bestaat uit postcodegebieden met een schade-intensiteit van 20% of meer.”
  Naar regel 38 in de uitspraak
Wie stelde (hoger) beroep in
- Aanvrager
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 15)
  “Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.”
  Naar regel 15 in de uitspraak
Uitspraak (dictum)
- Hoger beroep: uitspraak bevestigd
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 54)
  “bevestigt de aangevallen uitspraak.”
  Naar regel 54 in de uitspraak
Gunstig voor
- IMG of NAM
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 50)
  “24. Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd.”
  Naar regel 50 in de uitspraak
Toewijzing
- Afgewezen
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 12)
  “Bij besluit van 1 juni 2021 heeft het Instituut de aanvraag van [appellant] om vergoeding van waardedaling van zijn woning afgewezen.”
  Naar regel 12 in de uitspraak
Gemachtigde
- mr. L. Sijbrandij-Leyten · jurist · namens IMG
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 18)
  “vertegenwoordigd door mr. L. Sijbrandij-Leyten en mr. C.L. Kuipers, zijn verschenen.”
  Naar regel 18 in de uitspraak
- mr. C.L. Kuipers · jurist · namens IMG
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 18)
  “vertegenwoordigd door mr. L. Sijbrandij-Leyten en mr. C.L. Kuipers, zijn verschenen.”
  Naar regel 18 in de uitspraak
Deskundige
- Atlas · methodedeskundige · rechter volgt het advies
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 41, r.o. 17)
  “Het Instituut heeft dus terecht aangenomen dat de woning buiten het gebied ligt waar waardedaling heeft plaatsgevonden als gevolg van (het risico op) aardbevingen.”
  Naar regel 41 in de uitspraak
Trillingssterkte
- 2,9 mm/s · grenswaarde
  Goedgekeurd
  zoals genoemd in de uitspraak, met kansniveau en bron
  Citaat (regel 40, r.o. 16)
  “Na vergelijkend onderzoek door en op advies van de adviescommissie is gekozen voor de grenswaarde van 2,9 mm/s in het model van Atlas.”
  Naar regel 40 in de uitspraak
Datum besluit op bezwaar
- 10 maart 2022
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 13)
  “Bij besluit van 10 maart 2022 heeft het Instituut het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.”
  Naar regel 13 in de uitspraak
Datum primair besluit
- 1 juni 2021
  Goedgekeurd
  Citaat (regel 12)
  “Bij besluit van 1 juni 2021 heeft het Instituut de aanvraag van [appellant] om vergoeding van waardedaling van zijn woning afgewezen.”
  Naar regel 12 in de uitspraak

Niet genoemd in de uitspraak: bedragen, aantal schades, plaats.

Elk feit staat letterlijk in de uitspraak; klap het citaat open voor de vindplaats.

Kernoverwegingen

r.o. 14
Goedgekeurd
Het bewijsvermoeden van art. 6:177a BW ziet op fysieke schade; een ander effectgebied daarvoor maakt de afbakening van het waardedalingsgebied niet onjuist.
“Dat voor de toepassing van het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW bij fysieke schade van een ander effectgebied wordt uitgegaan, leidt niet tot het oordeel dat de grenzen van het waardedalingsgebied onjuist zijn vastgesteld.”
Naar regel 38 in de uitspraak
r.o. 17
Goedgekeurd
In het postcodegebied van de woning is 1-10% fysieke schade vergoed, zodat de woning terecht buiten het waardedalingsgebied (schade-intensiteit 20% of meer) is geplaatst.
“Binnen het postcodegebied van [appellant] is tussen de 1 en 10% aan fysieke schade vergoed”
Naar regel 41 in de uitspraak
r.o. 18
Goedgekeurd
Vergelijking met Spijkerboor gaat niet op omdat daar wel 20% of meer schade is vergoed; geen gelijke gevallen en geen strijd met art. 1 Grondwet.
“Dat betekent dat er, anders dan [appellant] heeft gesteld, geen sprake is van gelijke gevallen en dus strijd met artikel 1 van de Grondwet ook niet aan de orde is.”
Naar regel 42 in de uitspraak

Inhoudsindicatie van de Rechtspraak

Bij besluit van 1 juni 2021 heeft het Instituut Mijnbouwschade Groningen de aanvraag van [appellant] om vergoeding van waardedaling van zijn woning afgewezen. [appellant] is sinds 1 oktober 2004 eigenaar van de woning aan de [locatie] te Wildervank. [appellant] heeft op 27 april 2021 een aanvraag om vergoeding voor de waardedaling van de woning ingediend. Het Instituut heeft die aanvraag afgeweze…

Volledige tekst

Tekst van rechtspraak.nl (CC0). Elke regel heeft een eigen adres, bijvoorbeeld #r12.

1202205289/1/A2

2Datum uitspraak: 6 november 2024

3AFDELING

4BESTUURSRECHTSPRAAK

5Uitspraak op het hoger beroep van:

6[appellant], gevestigd in Wildervank, gemeente Veendam,

7tegen de mondelinge uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 19 juli 2022 in zaak nr. 22/1005 in het geding tussen:

8[appellant]

9en

10Instituut Mijnbouwschade Groningen.

11Procesverloop

12Bij besluit van 1 juni 2021 heeft het Instituut de aanvraag van [appellant] om vergoeding van waardedaling van zijn woning afgewezen.

13Bij besluit van 10 maart 2022 heeft het Instituut het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.

14Bij mondelinge uitspraak van 19 juli 2022 heeft de rechtbank het door [appellant] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.

15Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.

16Het Instituut heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

17[appellant] heeft een nader stuk ingediend.

18De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 14 oktober 2024, waar [appellant] en het Instituut, vertegenwoordigd door mr. L. Sijbrandij-Leyten en mr. C.L. Kuipers, zijn verschenen.

19Overwegingen

201. [appellant] is sinds 1 oktober 2004 eigenaar van de woning aan de [locatie] te Wildervank.

212. [appellant] heeft op 27 april 2021 een aanvraag om vergoeding voor de waardedaling van de woning ingediend.

223. Het Instituut heeft die aanvraag afgewezen, omdat de woning valt buiten het gebied waarvan is vastgesteld dat de waardedaling door gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag Norg wordt veroorzaakt. Dit besluit van 1 juni 2021 is gehandhaafd bij besluit van 10 maart 2022.

23Aangevallen uitspraak

244. De rechtbank heeft overwogen dat de besluitvorming van het Instituut ziet op waardedaling van de woning als gevolg van ligging in het aardbevingsgebied. De door [appellant] gestelde waardedaling als gevolg van fysieke schade is geen onderwerp van deze procedure.

255. De rechtbank is van oordeel dat de keuze van het Instituut voor het op abstracte (modelmatige) wijze berekenen van waardedaling van woningen in het aardbevingsgebied en de daarmee samenhangende bepaling van de omvang van het waardedalingsgebied volgens de methode van Atlas voldoende ruimhartig, redelijk en aanvaardbaar is.

266. In het betoog van [appellant] ziet de rechtbank geen grond voor een ander oordeel. Zijn stellingen miskennen dat zijn postcode buiten het waardedalingsgebied valt, omdat uit het onderzoek van Atlas is gebleken dat in het betreffende postcodegebied waardedaling als gevolg van de ligging in het effectgebied is uitgesloten, en dat voor gebieden waarvoor hetzelfde geldt de schade-intensiteit niet meer dan 20% bleek te zijn. Om die reden wordt dit percentage gebruikt bij de bepaling van de omvang van het waardedalingsgebied. Aldus de rechtbank.

27Regeling waardedaling

287. De regeling voor de begroting van waardedaling van woningen (hierna: de regeling) is neergelegd in de Procedure en werkwijze van het Instituut (artikelen 3.2 tot en met 3.5).

298. Het Instituut kent op aanvraag vergoedingen toe voor waardedaling van woningen als gevolg van aardbevingen en het risico daarop. In de regeling is neergelegd dat het Instituut de ontstane waardedaling in het aardbevingsgebied aan de hand van de methode van Atlas voor gemeenten (tegenwoordig Atlas) begroot. Het Instituut volgt daarbij de adviezen van de onafhankelijke Adviescommissie Waardedaling woningen aardbevingsgebied Groningen (hierna: de adviescommissie).

309. De regeling is een beleidsregel als bedoeld in artikel 1:3, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb). Uit artikel 4:84 van de Awb volgt dat het Instituut overeenkomstig deze beleidsregel handelt, tenzij dat voor [appellant] gevolgen zou hebben die, wegens bijzondere omstandigheden, onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen.

3110. De Afdeling wijst voor een bespreking van de regeling op hoofdlijnen op haar uitspraak van 9 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3218.

32Het hoger beroep van [appellant] bij de Afdeling

3311. [appellant] heeft op de zitting verduidelijkt dat hij in hoger beroep primair stelt dat het model van Atlas niet deugt en subsidiair dat, gelet op de bijzondere omstandigheden, het Instituut op grond van artikel 4:84 van de Awb van de regeling had moeten afwijken.

34Beoordeling door de Afdeling

35Methode van Atlas

3612. [appellant] betoogt dat de afbakening van het waardedalingsgebied niet redelijk en aanvaardbaar is. Hij stelt dat dit gebied gelijk moet worden gesteld met de cirkel van Huizinge, waarbinnen aardbevingen als gevolg van gaswinning voorkomen en het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW van toepassing is. Ook betoogt hij dat zijn woning in het potentiële risicogebied voor waardedaling ligt.

3713. De Afdeling volgt dit betoog niet. Het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW ziet op fysieke schade en niet op schade die bestaat uit achtergebleven waardeontwikkeling wegens ligging in het risicogebied. De fysieke schade aan de woning komt op grond van een andere regeling voor vergoeding in aanmerking. Vergelijk de uitspraak van de Afdeling van 28 juni 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2490, onder 18.3. In die procedure kan worden beoordeeld of met herstel van de fysieke schade de daardoor ontstane waardedaling al dan niet volledig is gecompenseerd. Zie in dit verband ook bijvoorbeeld de uitspraak van 1 december 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2682, onder 106.

3814. Dat voor de toepassing van het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW bij fysieke schade van een ander effectgebied wordt uitgegaan, leidt niet tot het oordeel dat de grenzen van het waardedalingsgebied onjuist zijn vastgesteld. De Afdeling heeft in haar hiervoor genoemde uitspraak van 28 juni 2023 overwogen, mede onder verwijzing naar haar uitspraak 19 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1536, dat het Instituut de regeling met de daarin gehanteerde afbakening van het waardedalingsgebied terecht als uitgangspunt voor te nemen besluiten over waardedaling hanteert. Dat betekent dat het Instituut mag uitgaan van een aaneengesloten risicogebied dat bestaat uit postcodegebieden met een schade-intensiteit van 20% of meer.

3915. In de genoemde uitspraken is uiteengezet dat in het potentiële risicogebied de grenzen van het waardedalingsgebied zijn vastgesteld op postcodeniveau. De onderzoekers van Atlas hebben vastgesteld dat in het gebied waar waardedaling is opgetreden, ook vaker aardbevingsschade is vergoed. Dit verband is duidelijk aanwezig in (vierpositie)postcodegebieden (1234), waar voor 40% van de woningen een schadevergoeding is toegekend. Tussen de 20 en 40% is het verband niet meer duidelijk en onder de 20% is niet gebleken van waardedaling. Om voor woningeigenaren in het potentiële risicogebied aan de veilige kant te zitten, heeft Atlas het risicogebied bepaald door uit te gaan van de vraag of zich 20% of meer geaccepteerde schadegevallen ten opzichte van de totale woningvoorraad in het postcodegebied hebben voorgedaan. Op advies van de adviescommissie is het Instituut uitgegaan van een aaneengesloten risicogebied dat bestaat uit postcodegebieden met een schade-intensiteit van 20% of meer.

4016. Na vergelijkend onderzoek door en op advies van de adviescommissie is gekozen voor de grenswaarde van 2,9 mm/s in het model van Atlas. Empirisch onderzoek heeft uitgewezen dat de concrete schadehistorie van een woning geen aanvullende verklaring biedt voor het optreden van waardedaling, bovenop de ligging van de woning in het gebied waar voor ten minste 20% van de woningen fysieke schade is vergoed en het effect dat samenhangt met de bevingsvariabele van 2,9 of zelfs 5 mm/s. Atlas heeft vastgesteld dat zowel de bevingsindicator van 2,9 mm/s als de bevingsindicator van 5 mm/s een betrouwbare en bruikbare parameter is. Uit tabel 4.2 van het rapport Zeven bewogen jaren (p. 51) volgt dat beide grenswaarden met 99% zekerheid een statistisch significante verklaring geven voor het optreden en verloop van de waardedaling in het risicogebied. De adviescommissie heeft de methode van Atlas daarom als plausibel (geloofwaardig) beoordeeld. De Afdeling heeft in de genoemde uitspraken geoordeeld dat het Instituut onder verwijzing naar de onderzoeken en reacties van Atlas en de adviescommissie voldoende duidelijk heeft gemaakt waarom en op welke wijze wel (grenzen waardedalingsgebied) en niet (schadehistorie van woningen) rekening wordt gehouden met aardbevingsschade voor de begroting van waardedaling.

4117. Binnen het postcodegebied van [appellant] is tussen de 1 en 10% aan fysieke schade vergoed (zie tabel B1.6 van het rapport Zeven bewogen jaren (p. 114)). Het Instituut heeft dus terecht aangenomen dat de woning buiten het gebied ligt waar waardedaling heeft plaatsgevonden als gevolg van (het risico op) aardbevingen. Daaraan doet niet af dat zijn woning in het door Atlas onderzochte potentiële risicogebied lag. Na empirisch onderzoek is het waardedalingsgebied vastgesteld en de woning van [appellant] ligt daarbuiten.

4218. Het betoog van [appellant] op de zitting dat er in Spijkerboor een proef heeft plaatsgevonden met schademelders die een voucher hebben geaccepteerd, leidt niet tot een ander oordeel. In dat postcodegebied is namelijk wel vastgesteld dat voor ten minste 20% van de woningen fysieke schade is vergoed. Het enkele feit dat Spijkerboor en Wildervank op gelijke afstand van Huizinge liggen, is in het licht daarvan ook onvoldoende om uit te gaan van gelijke gevallen. Dat betekent dat er, anders dan [appellant] heeft gesteld, geen sprake is van gelijke gevallen en dus strijd met artikel 1 van de Grondwet ook niet aan de orde is.

4319. In het betoog van [appellant] is, gelet op het voorgaande, geen grond te vinden voor het oordeel dat het Instituut de regeling ten onrechte als uitgangspunt voor de te nemen besluiten heeft gebruikt. De woning ligt niet binnen de grenzen van het waardedalingsgebied. Dat betekent dat er in beginsel geen aanleiding bestaat voor het toekennen van een vergoeding voor waardedaling.

4420. Het betoog slaagt niet.

45Bijzondere omstandigheden

4621. [appellant] heeft geen bijzondere omstandigheden als bedoeld in artikel 4:84 Awb gesteld op grond waarvan het Instituut van de regeling had behoren af te wijken.

4722. [appellant] heeft niet aannemelijk gemaakt dat de woning waardedaling heeft ondervonden door de ligging in het aardbevingsgebied. Het betoog dat de regeling Subsidie verduurzaming en Verbetering Groningen slechts beschikbaar is voor gemeenten waar de waardedalingsregeling van toepassing is, is geen bijzondere omstandigheid die in dit geval tot afwijking van de regeling had moeten leiden. Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland en niet het Instituut gaat over deze subsidieverstrekking.

4823. Het betoog slaagt niet.

49Conclusie

5024. Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd.

5125. Het Instituut hoeft geen proceskosten te vergoeden.

52Beslissing

53De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

54bevestigt de aangevallen uitspraak.

55Aldus vastgesteld door mr. J.E.M. Polak, voorzitter, en mr. C.H.M. van Altena en mr. M. Soffers, leden, in tegenwoordigheid van mr. M.A.E. Planken, griffier.

56w.g. Polak

57voorzitter

58w.g. Planken

59griffier

60Uitgesproken in het openbaar op 6 november 2024

61299-1120